Memo: Verkeer in Elden 2018

Datum 20-03-2018
Kenmerk Advies Verkeer in Elden
Wie Werkgroep Verkeer

Het verkeer in Elden groeit, doordat de inwoners mobieler zijn geworden en het inwoneraantal in de loop van de jaren sterk is gegroeid. Er is ook nog steeds sluipverkeer, dat van Elden gebruik maakt. Daardoor ontstaat op sommige plekken (ongewenst) drukke en/of gevaarlijke situaties.

De werkgroep verkeer is in het voorjaar van 2017 door de Dorpsraad opgestart. Dit naar aanleiding van de dorpsvisie die in 2015 uitgebracht is. In deze dorpsvisie is een toekomstbeeld voor Elden geschetst. Deze visie vroeg om een nadere uitwerking op verschillende vlakken van het onderwerp verkeer. In deze memo geeft de werkgroep verkeer advies aan de Dorpsraad over een aantal actuele, door de Dorpsraad vooraf vastgestelde verkeersproblemen (op volgorde van afnemende prioriteit volgens de werkgroep):

  1. Snelheid en kruisingen;
  2. Scholen;
  3. Parkeren;
  4. Sluipverkeer.

Tevens werd door de Dorpsraad als knelpunten aangegeven:

  • Parkeren op wedstrijddagen (met name weekenden) rondom voetbalvereniging Eldenia en nabij het Gelredome;
  • Parkeren ten behoeve van de basisscholen aan de Rijksweg-West.

Deze knelpunten worden echter door de Dorpsraad in aparte processen behandeld en zijn daarom geen aandachtspunten voor de werkgroep verkeer.

Aan de werkgroep verkeer hebben deelgenomen: Jason David (student mobiliteit en betrokken oud-Eldenaar), Jaap Purmer (co-auteur dorpsvisie en oud–voorzitter Dorpsraad), Bas Winter (vader en rijinstructeur uit Elden) en Jeroen Oorschot (vader en initiator “30 km door Elden”).

De door de Dorpsraad aangegeven verkeersproblematiek dient te worden gestroomlijnd, waar mogelijk afgezwakt en ingepast in het gewenste dorpse karakter. De volgende werkwijze is door de werkgroep gehanteerd:

  1. Formuleren van knelpunten vanuit de opdracht van de Dorpsraad;
  2. Publicatie in Hallo Elden, inclusief een verzoek aan onze inwoners tot het aanleveren van verkeersknelpunten;
  3. Samenvatten en prioriteren van aangeleverde knelpunten (vanuit het dorp en door de Dorpsraad). N.B. hierbij is getracht onderscheid te maken in knelpunten van algemeen belang voor het dorp en persoonlijke knelpunten/irritaties. Deze laatste categorie is niet meegenomen in het onderzoek;
  4. Studie naar oplossingen van de knelpunten;
  5. Gesprekken met Gemeente Arnhem, werkgroep verkeer De Tuin van Elden, Veilig Verkeer Nederland, leiding St. Jozefschool, Dorpsraad;
  6. Opstellen memo.

Dorps karakter

In de dorpsvisie is de rode draad het behouden en versterken van ‘het dorpse karakter’.

“Er zal altijd moeten worden gestreefd naar aanpassingen die ‘het dorpse karakter’ juist versterken of tenminste behouden. Om in de toekomst een goed verkeersplan te kunnen maken, zullen er keuzes moeten worden gemaakt. Een mogelijk uitgangspunt is om de fietsers en de voetgangers als vertrekpunt te nemen bij het maken van een nieuw plan.”

Een dorps karakter bestaat uit veel verschillende factoren, waaronder ruimtelijke ordening. “Het verkeer” bestaat uit alle verkeerstromen die dezelfde ruimte delen. Het begrip dorps karakter is in de dorpsvisie niet concreet vormgegeven. Echter, om het verkeer in Elden op plekken veiliger en probleemlozer te maken, is wel een concrete vormgeving ervan nodig. Door de werkgroep verkeer wordt een dorps karakter met betrekking tot het verkeer als volgt ingevuld:

”Het dorps karakter wordt versterkt door klinkerverharding, maar bijvoorbeeld ook door bomen langs de hoofdaders door het dorp of een eenheid in straatverlichting. Klinkerverharding vertraagt bovendien de snelheid vanwege het bandengeluid in de auto. Zo mogelijk worden fietsbanen naast de rijbaan alsnog geasfalteerd of met tegels bestraat voor een soepeler fietspad. Bomen langs de weg kunnen rijen of lanen zijn zoals langs de Rijksweg-West, of bijvoorbeeld wegversmallingen (bloembakken) met een fruitboom en het Eldens logo.
Lage verkeersintensiteiten bevorderen de mogelijkheid tot oversteken en rustig fietsen. Lagere intensiteit wordt ook bereikt, wanneer het sluipverkeer tot een minimum beperkt wordt. In een dorp hoort een maximum snelheid van 30 kilometer per uur. Veiligheid en leefbaarheid zijn key-elementen.”

Snelheid

Te hard rijden leidt tot ergernis onder bewoners en onveilige situaties in het dorp. Vastgesteld is dat er consequent te hard gereden wordt door zowel bewoners als bezoekers van Elden. Het hard rijden uit zich in overlast op het gebied van geluid, veiligheid en andere leefbaarheidsaspecten. De Klapstraat, Brinksestraat en Rijksweg-West zijn de wegen met de hoogste verkeersintensiteit. Door de aanwonenden wordt het gemotoriseerd verkeer als gevaarlijk en storend ervaren.

Maatregelen tegen hard rijden

Rekening houdend met de aanwezigheid van lijnbussen en vrachtwagens, het behouden en het versterken van het dorps karakter en het bieden van ruimte aan de langzaam vervoermiddelen en uitgaande van een maximum snelheid van 30 km/h stelt de werkgroep de volgende maatregelen voor:

  1. Het toepassen van wegversmallingen in de vorm van plantenbakken op strategische punten binnen het dorp:
    1. De plantenbakken worden door de werkgroep verkeer als binnen het dorpse karakter passend getypeerd, bijvoorbeeld met steriele fruitbomen en het Eldens logo op de bak;
    1. Wegversmallingen moeten ver genoeg van de kantverharding af staan, zodat fietsers veilig door kunnen fietsen. Dit kan worden bereikt door een versmalling aan één kant van de weg, gevolgd door een versmalling aan de ander kant van de weg (zo’n 10 meter verder). De wegversmallingen in de Klapstraat  en Rijksweg-West functioneren in die zin niet en de werkgroep verkeer adviseert dan ook deze te vervangen;
  2. Vervangen van huidige armaturen tenminste langs de hoofdaders door Elden door dorpse straatverlichting, zoals deze ook op De Brink staan.
    Lage straatverlichting draagt bij aan de beleving van een dorps karakter, zoals dat bij Elden past. De bestuurder associeert de straatverlichting (al dan niet bewust) met langzamer rijden;
  3. Het handhaven van de mogelijkheid tot langsparkeren op de openbare weg, op plekken waar dit andere functies en de veiligheid niet schaadt (zie paragraaf Parkeren).

Overige maatregelen kunnen zijn:

  1. Aan de entrees van Elden een strook van 10 meter met kinderkopjes, waardoor automobilisten ook fysiek merken, dat ze een 30 km/uur zone binnenrijden;
  2. Toevoegen van plateaus;
  3. Optische drempels;
  4. Aanbrengen “middenberm” op de Rijksweg-West zodat inhalen wordt gestopt, bijvoorbeeld met rubber “broodjes” of “kattenogen”;
  5. Veranderen van de wegversmalling aan de noordzijde van de Brinksestraat, zodat onderaan de helling de snelheid omlaag moet;
  6. Regelmatig plaatsen van matrixborden en/of andere snelheidsmeters;
  7. Het voeren van acties zoals de 30-km-stickers, “wij gaan weer naar school”, de langzame automobilist belonen;
  8. Handhaving (Politie/stadswacht).

Resultaten worden ook nu al zichtbaar als er aandacht aan wordt besteed, zoals in de Allegrolaan en Brinksestraat/Klapstraat/Rijksweg, maar resultaten ebben erna ook weer weg.

Parkeren

De tweede vraag die gesteld is door de dorpsraad is om te kijken naar de parkeeroverlast.

Parkeren blijkt met name rond de scholen, in de spits, een probleem (zie paragraaf Scholen). Hetzelfde probleem doet zich voor aan de Dorpshuiszijde, tijdens verenigingsavonden. Ook hiervoor wordt doorverwezen naar de paragraaf Scholen, waarbij in dit geval de Dorpsraad het voortouw in de oplossingen kan nemen.

De Brink staat op bepaalde momenten vol met auto’s. De parkeerruimte lijkt op die momenten (dagelijks bij openen en sluiten van de scholen; bij evenementen in de cafés, in de kerk en in het dorp) bijna te klein. Dit aanbod van auto’s zal eerder groeien dan afnemen. Ook om die reden is het invoeren van een algeheel parkeerverbod langs de Rijksweg naar de mening van de werkgroep niet slim. Uitbreiding van het aantal parkeerplaatsen lijkt niet haalbaar. Dat zou ten koste gaan van het overige gebruik van De Brink.

  • Niet tot de scope van de werkgroep behoorde de overlast die wordt veroorzaakt door Eldenia en de parkeeroverlast die veroorzaakt wordt door evenementen in het Gelredome. Toch willen we hier kort iets over zeggen: De parkeeroverlast in de omgeving Gelredome is lastig als dorp op te lossen. Wel zijn er mogelijke oplossingsrichtingen besproken die kans van slagen hebben. Zo is het mogelijk een tijdelijk parkeerverbod te hanteren tijdens wedstrijddagen op de Huissense-, Drielsedijk en de Rijksweg-West (aan één zijde);
  • Voor het parkeerprobleem van Eldenia heeft het ooit opgezette plan om de ingang te verplaatsen naar de Elderhofseweg nog steeds de voorkeur.

Scholen

Door de scholen zelf wordt er hard gewerkt aan een oplossing voor de haal en breng problematiek rondom de basisscholen in Elden. De werkgroep verkeer vindt de problemen omtrent de veiligheid zorgwekkend, maar vind de inspanningen van de basisscholen op dit moment voldoende. Resultaten worden steeds meer zichtbaar, als er door de scholen richting ouders aandacht aan wordt besteed. Maar resultaten ebben erna ook weer weg. Vanuit de werkgroep is er de afgelopen tijd wel met een schuin oog naar de maatregelen gekeken om te kijken of de maatregelen het gewenste effect bereiken.

Kruispunten

Er zijn een aantal kruispunten onduidelijk en daardoor onveilig.

  1. De kruising Allegrolaan, Westerveldsestraat, Klapstraat is er daar één van. Uitkomend verkeer uit de Allegrolaan heeft, ondanks dat zij uit een woonerf komen, voorrang op verkeer van links, blijkt uit uitspraken van deskundigen, want een woonerf is officieel geen uitrit meer. Om dit te duiden zou de werkgroep verkeer graag een attentie verhogend object zien rondom dit kruispunt. De verkeerswerkgroep van de Tuin van Elden heeft zich al ingezet voor een betere situatie en snelheidsverlaging/bewustheid.
  • Het kruispunt rondom de Molenweg en Rijksweg-West staat op de nominatie om door de gemeente volledig beklinkerd te worden. Dit moet het gevoel wegnemen dat de Rijksweg-West een ongelijkwaardige kruising heeft met de Molenweg. Verder adviseert de werkgroep verkeer op de Mr. Merkxstraat – Rijksweg-West contact te zoeken met de bewoners om de heg eventueel te verlagen, zodat het kruispunt overzichtelijker wordt.
  • Het kruispunt Rijksweg-West-Elderhofsestraat is onoverzichtelijk, doordat er twee wegversmallingen in de Rijksweg-West liggen; de Elderhofsestraat deels is afgeschermd door opgaande begroeiing, auto’s en bussen vaak met hoge snelheid hieruit komen; het fietspad vanuit Elderveld gescheiden ligt, een zeer smalle/gescheiden doorgang kent en geen voorrang heeft op de Rijksweg-West, terwijl de Elderhofsestraat zelf dit wel heeft.
    De werkgroep adviseert hier:
    • Aanpassing van de wegversmallingen in de Rijksweg-West naar een “logischer” verkeerssituatie;
      • Aanpassing van de aansluiting fietspad op de Rijksweg-West;
        • Verlaging/verder terug zetten van de begroeiing in de middenberm.
      • De kruising Brinksestraat-Rijksweg-West-Klapstraat is onoverzichtelijk; de nieuw geplaatste zebra nabij het Dorpshuis lijkt de veiligheid niet perse te versterken. Echter, hier geldt naar mening van de werkgroep onderstaande opmerking! Niets doen dus.

De werkgroep verkeer benadrukt dat een lage subjectieve veiligheid de alertheid verhoogt en daarmee de absolute veiligheid versterkt. Niets doen kan daarmee ook een oplossing zijn. Ook snelheidsverlaging naar 30 km/u (voor de Elderhofseweg) is een oplossing, daarmee worden onoverzichtelijke plekken overzichtelijker (meer reactietijd).

Sluipverkeer

Door de Dorpsraad is gevraagd of de werkgroep verkeer ook wil kijken naar het “vermeende” sluipverkeer door Elden.

De belangrijkste route voor sluipverkeer is de Brinksestraat, Rijksweg-West richting De Laar. Ondanks het eenrichtingverkeer op een deel van de Brinksestraat wordt regelmatig tegen het verkeer in gereden.  

Een andere route wordt voornamelijk door een aantal bewoners van Elden gebruikt, te weten: via de Rijksweg-West, Huissensedijk richting winkelcentrum Kronenburg.

Een derde route is het gebruik van de Drielse- en Huissensedijk om snel bij winkelcentrum Kronenbrug te komen of toegang te krijgen naar de Nijmeegseweg. Deze route wordt vooral door mensen van buiten Elden gebruikt.

  1. Een oplossing voor het tegengaan van sluipverkeer op de Huissense- en Drielsedijk kan zijn : Paaltjes op de dijk ter hoogte van het Gelredome (in overleg met de aanwonenden), zodat op die plek enkel fietsers kunnen passeren (de werkgroep is zich ervan bewust dat dit motoren niet zal stoppen) of
  2. Invoeren eenrichtingsverkeer op de Huissense- en Drielsedijk, vanaf de oprit  van de Nijmeegseweg richting Rijksweg-West en vanaf de Klapstraat richting Rijksweg-West (of net andersom), in combinatie met handhaven bestemmingsverkeer en eenrichtingsverkeer in de Brinksestraat.

Voor het aanpakken van het sluipverkeer via de Brinksestraat en Rijksweg-West is het ontmoedigen van het gebruik van de Brinksestraat van belang.

Dit kan (gedeeltelijk) bereikt worden door betere handhaving, regelmatig plaatsen van matrixborden, het aanpassen van de wegversmalling aan de noordzijde van de Brinksestraat onderaan de straat, het beklinkeren van de straat, het plaatsen van een versmalling bovenaan de straat (kruising Huissensedijk) en betere geleiding van het verkeer richting de afslag Arnhem-Zuid. Dit vergt o.m. afstemming met de Provincie en Rijkswaterstaat (wegbeheer A325), Breng (busroute) en de Politie/stadswacht (handhaving).

Daarbij vraagt de werkgroep verkeer de gemeente Arnhem een nieuw cordon onderzoek uit te voeren aangezien de laatste cijfers uit 1995 dateren. Door nieuwe ontwikkelingen binnen en buiten Elden zijn deze cijfers niet representatief meer. De werkgroep denkt dat het probleem “mee valt”.

Overig

Beplanting Elderhofseweg

Om de situatie op de Elderhofseweg en aansluitingen overzichtelijker te maken ziet de werkgroep verkeer graag een vermindering van zicht beperkende beplanting op ooghoogte. Dit geldt dan alleen direct ter plaatse van kruisingen.

Samenvatting en conclusies

De verkeersproblematiek in het Arnhemse dorp Elden, in 2017 geïnventariseerd door de werkgroep verkeer namens de Dorpsraad, is in te delen in publieke en persoonlijke problemen, in vele kleine en enkele significante problemen, in onder leiding van de Dorpsraad op te lossen problemen en enkele extern op te lossen problemen.

Het verkeer in Elden groeit, doordat Eldenaren mobieler zijn en er een groter verkeersaanbod van buitenaf naar en door het dorp komt. Dit dient te worden gestroomlijnd, waar mogelijk afgezwakt en ingepast in het gewenste dorpse karakter.

De werkgroep verkeer heeft de volgende gesignaleerde problemen beschreven en opslossingsrichtingen aangediend:

  1. Snelheid en kruisingen
  2. Scholen
  3. Parkeren
  4. Sluipverkeer

Oplossingen liggen veelal in beïnvloeding van het rijgedrag en handhaving; eenvoudige herinrichting op plekken waar dit nodig is; invoeren van enkele alternatieve verkeer geleidende maatregelen.

Te nemen vervolgstappen zijn:

  1. Informeren Dorpsraad
  2. Informeren Eldenaren, zoals toegezegd tijdens probleeminventarisatie
  3. Opzetten en budgetteren projecten
  4. In gang zetten van extern op te lossen problemen

Elden, winter 2017-2018

Jaap Purmer, Bas Winter en Jeroen Oorschot

(met dank aan Jason David voor zijn inbreng)